เทคนิคการเป็น ที่ปรึกษา ที่ดี

เทคนิคการเป็น ที่ปรึกษา ที่ดี ต้องยอมรับว่าที่ปรึกษาเป็นงานที่กำลังเฟื่องฟูมาก ผมไม่ได้หมายถึงแค่งานที่ปรึกษาที่ทำอยู่เท่านั้น งานที่ปรึกษามีอยู่มากมาย ไม่ว่าจะอยู่ในวงการใดล้วนมีที่ปรึกษาทั้งสิ้น เช่นที่ปรึกษาทางการเงิน ที่ปรึกษาทางกฎหมาย หรือแม้แต่ในชีวิตประจำวันของเรา บางครั้งก็ต้องเป็นที่ปรึกษาจำเป็นให้กับใครบางคนที่รู้จัก ไม่ว่าจะเป็นเรื่องงานหรือเรื่องส่วนตัว

หลายคนถามผมว่าคุณสมบัติของการเป็นที่ปรึกษาที่ดีคืออะไร เผื่อจะนำไปใช้บ้าง วันนี้จึงขอหยิบยกปัจจัยสำคัญของการเป็นที่ปรึกษาที่ดีมาฝากสัก 3-4 ข้อ

ต้องเคารพผู้ที่มาปรึกษา (Respect)
การจะเป็นที่ปรึกษาที่ดี ต้องมีความเคารพในผู้ที่มาปรึกษา เคารพในสถานการณ์ที่เขาเผชิญอยู่ ไม่รู้สึกว่า “เรื่องแค่นี้คิดเองไม่ได้หรือ” เคารพในความกล้าหาญที่ยอมเล่าเรื่องราวต่าง ๆ ให้ฟัง เคารพในมุมมองและการตัดสินใจของเขา ที่ปรึกษาหลายคน โกรธ ที่ผู้ที่มาปรึกษาไม่ยอมทำตามที่แนะนำ แบบนี้เรียกว่าขาดคุณสมบัติข้อที่หนึ่งคือ ไม่เคารพผู้ที่มาปรึกษา

ต้องตั้งใจรับฟัง (Listen)
การฟังเป็นทักษะการสื่อสารหนึ่งที่เราไม่ค่อยได้มีโอกาสฝึกฝนตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา หากมองย้อนกลับไปดูทั้งในครอบครัว ที่ทำงาน หรือแม้แต่ในสังคม จะพบว่าปัญหาส่วนใหญ่เกิดมาจาก “การไม่ฟัง” ดังนั้นที่ปรึกษาที่ดี ต้องมีทักษะในการฟังขั้นเทพ แปลว่าไม่ใช่ฟังด้วยหูเพียงอย่างเดียว แต่ต้องฟังให้ครบองค์ประกอบอีก 4 ประการได้แก่ หนึ่งฟังด้วยตา หมายถึงสบตาและเอาตาอ่านภาษากายของผู้พูด สองฟังด้วยตัว หมายถึง แสดงอากัปกริยาในการฟังด้วยภาษาท่าทาง เช่น พยักหน้า ย้ิม หรือแม้แต่โน้มตัวมาใกล้ๆ เป็นต้น สามฟังด้วยปาก หมายถึง ซักถามและทวนความเข้าใจระหว่างฟัง และสุดท้ายฟังด้วยใจ หมายถึง ให้ตั้งใจฟัง หยุดคิดเรื่องอื่น

ต้องตั้งคำถาม (Ask Questions)
คำถามที่ดีช่วยให้เข้าใจความต้องการของผู้ที่มาปรึกษามากขึ้น นอกจากนี้การถามที่ดีจะทำให้ผู้พูดสามารถจัดเรียงลำดับสถานการณ์ที่เกิดขึ้นให้ชัดเจนและเป็นลำดับดีขึ้น เพราะหลาย ๆ เมื่อที่เกิดปัญหาอย่างหนึ่งเรามักจะมองสิ่งอื่นๆ เป็นปัญหาไปด้วย และสุดท้ายคำถามที่ดีจะช่วยเปิดประตูคำตอบให้กับผู้ที่มาปรึกษา ในที่สุดเขาอาจจะค้นหาคำตอบได้ด้วยตนเอง เพราะบางครั้งปัญหาที่เกิดขึ้นกับเขา เราในฐานะที่ปรึกษาอาจจะไม่มีประสบการณ์โดยตรงในเรื่องนั้นๆ แต่การตั้งคำถามที่ดีจะช่วยคลายปมที่เขาผูกไว้ตั้งแต่ต้น ยกตัวอย่างบทสนทนาหนึ่งที่เกิดขึ้นจริงๆ ให้ฟังเพื่อให้เห็นว่าการตั้งคำถามที่ดี อาจสามารถทำให้ผู้ที่มาปรึกษาค้นหาคำตอบได้เอง
“ทำยังไงดี ฉันไม่ชอบหัวหน้าคนนี้เลย จู้จี้จุกจิก ขี้บ่น เรื่องมาก สารพัดความน่ารำคาญ”
“แล้วที่ผ่านมาเธอทำยังไงหละ”
“อ๋อ ฉันก็หลบๆ ไม่อยากเจอหน้า แต่ถ้าบางทีทนไม่ไหว ก็แอบกระแนะกระแหนไปบ้าง”
“แล้วได้ผลไหม”
“ก็ได้บ้างไม่ได้บ้าง”
“ถ้ามองในแง่ดีบ้าง เธอว่าทำไมเขาถึงจู้จี้”
“ก็อาจจะเป็นเพราะฉันทำงานไม่ได้อย่างที่เขาคาดหวังมั้ง”
“แล้วเธอจะทำยังไงหละ”
“ก็คงต้องพยายามให้มากขึ้น ตรวจหลายๆ ครั้งก่อนส่ง”
“คิดว่าจะช่วยไหม”
“ก็น่าจะดีขึ้นนะ”
เห็นไหมว่า จากบทสนทนาข้างต้น ที่ปรึกษายังไม่ได้แนะนำอะไรเลย เพียงแค่ตั้งคำถาม ผู้ที่มาปรึกษาก็หาคำตอบให้ตัวเองได้แล้ว

ต้องมีจรรยาบรรณ (Be Ethical)
ที่ปรึกษาที่ดี ต้องรักษาความลับของผู้ที่มาปรึกษา ไม่โพนทะนาเรื่องราวของเขาให้คนอื่นฟัง ไม่นินทาว่าร้ายหรือพูดลับหลังในเรื่องที่นำมาปรึกษา ความลับคือความลับ …แต่คนเรานี่แปลก ยิ่งบอกว่า “ลับ” ยิ่งกระจายไปเร็ว ที่ปรึกษาที่ดี ต้องไม่มีพฤติกรรมเช่นว่า

หวังว่าคุณสมบัติทัั้ง 4 ประการนี้ จะช่วยให้คุณเป็นที่ปรึกษาที่ดีขึ้น ไม่ว่าจะเป็นที่ปรึกษาโดยอาชีพ โดยตำแหน่ง โดยหน้าที่ หรือ โดยภาวะจำยอม ก็ตาม